Shkup, 11 Korrik 2025

Në thellësinë e Çarshisë së Vjetër të Shkupit, mes rrugicave të ngushta të gurta dhe aromës së kohëve të shkuara, gjendet një ndër monumentet më të rëndësishme të trashëgimisë historike dhe arkitekturore osmane në Maqedoninë e Veriut  Çifte Hamami.

Ky hamam është ndërtuar në gjysmën e dytë të shekullit të 15-të nga Isa Beu, një prej figurave më të njohura të periudhës osmane në rajon. Emri “Çifte Hamam” rrjedh nga funksioni i tij origjinal: një banjë publike me dy pjesë të ndara – një për burrat dhe një për gratë – një koncept mjaft i avancuar për kohën. Kjo veçori e bëri atë unik në llojin e vet dhe një nga ndërtimet më të kompletuara të kësaj natyre në Ballkan.

Arkitektura që flet me kohën

Çifte Hamami është një perlë e arkitekturës osmane me planimetri simetrike, kube të mëdha dhe të vogla, kupola ndriçuese, mure masive prej guri dhe elemente të thjeshta, por të fuqishme dekorative. Oborri i brendshëm i mbuluar, ndarja e hapësirave për larje me ujë të ngrohtë e të ftohtë dhe rrjedha e kanalizimeve, tregojnë për një mjeshtëri të lartë inxhinierike për kohën.

Pas përfundimit të funksionit të tij fillestar si hamam, ndërtesa kaloi në periudha të ndryshme përdorimi, shpeshherë edhe të lëna pas dore, por falë interesit të institucioneve kulturore dhe përkrahjes ndërkombëtare për ruajtjen e trashëgimisë, sot ky objekt është restauruar dhe shndërruar në galeri arti bashkëkohor.

Qendër e kulturës dhe artit bashkëkohor

Që nga vitet ’80 e këtej, Çifte Hamami është pjesë e Galerisë Kombëtare të Maqedonisë së Veriut. Hapësirat e tij tani shërbejnë për ekspozita të përhershme dhe të përkohshme të artistëve vendas dhe ndërkombëtarë, duke krijuar një kontrast të jashtëzakonshëm mes murit të vjetër dhe shprehjes moderne artistike.

Në një prononcim për mediat kulturore, drejtoresha e Galerisë Kombëtare u shpreh:

“Çifte Hamami është një urë lidhëse mes historisë dhe artit bashkëkohor. Ai nuk është vetëm një monument i së kaluarës, por një platformë për të ardhmen artistike të këtij vendi. Në çdo ekspozitë që hapet këtu, historia merr frymë së bashku me krijimtarinë moderne.”

Përmes aktiviteteve të shumta, nga ekspozitat me piktura dhe instalacione, deri tek performanca muzikore dhe leximet publike, Çifte Hamami luan sot një rol qendror në jetën kulturore të Shkupit.

Trashëgimi e gjallë në zemrën e Çarshisë

Në një qytet që përjeton transformime të vazhdueshme urbane dhe kulturore, Çifte Hamami qëndron si një dëshmi e qëndrueshme e identitetit të vjetër të Shkupit dhe veçanërisht të Çarshisë së Vjetër, e cila është një nga lagjet më të vjetra dhe më të gjalla të kryeqytetit.

Për qytetarët dhe turistët, një vizitë në Çifte Hamam nuk është thjesht një ndalesë për të parë një monument, por një udhëtim nëpër kohë, një përvojë që ndërthur historinë, artin dhe shpirtin e Shkupit.